Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0131k rastlanan bir durum.<\/p>\n
Normal do\u011fum haftas\u0131nda do\u011fan her 10 bebe\u011fin yakla\u015f\u0131k 6\u2019s\u0131nda g\u00f6r\u00fclebiliyor. Premat\u00fcre bebeklerde ise bu oran daha y\u00fcksek. Yenido\u011fan her 10 premat\u00fcre bebekten yakla\u015f\u0131k 8\u2019inde sar\u0131l\u0131k olas\u0131 bir durum.<\/p>\n
Kandaki y\u00fcksek bilirubin seviyesinden kaynaklanan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n temel nedeni, bebe\u011fin hen\u00fcz faaliyetlerini tam anlam\u0131yla yapabilecek olgunlu\u011fa eri\u015fmemi\u015f karaci\u011feri.<\/p>\n
Karaci\u011fer geli\u015ftik\u00e7e kandaki bilirubini par\u00e7alay\u0131p ba\u011f\u0131rsaklara g\u00f6nderiyor. Sar\u0131l\u0131k da kayboluyor.<\/p>\n
Yaz\u0131m\u0131zda sar\u0131l\u0131kla ilgili pek \u00e7ok bilgiyi farkl\u0131 kaynaklardan ara\u015ft\u0131rd\u0131k. Ve sizlere sunduk.<\/p>\n
Yaz\u0131da da g\u00f6receksiniz fizyolojik sar\u0131l\u0131k g\u00f6z korkutan bir hastal\u0131k de\u011fil.<\/p>\n
Ancak her zaman oldu\u011fu gibi zaman\u0131nda m\u00fcdahale, doktor takibi ve doktor \u00f6nerilerini uygulamak \u00f6nemli.<\/p>\n
Ayr\u0131ca do\u011fumdan sonra ilk g\u00fcnlerde bebe\u011fi s\u0131k ve etkin beslemenin \u00f6nemi sar\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu oldu\u011funda bir kez daha \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
\u0130yi okumalar…<\/p>\n
<\/p>\n Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong> yenido\u011fan bebe\u011fin kan\u0131ndaki bilirubin (k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerindeki bir sar\u0131 pigment) seviyesinin artmas\u0131 sonucu g\u00f6r\u00fclen bir sa\u011fl\u0131k sorunudur.<\/p>\n \u2022 Sar\u0131l\u0131k, genellikle do\u011fumdan 2-3 g\u00fcn<\/strong> sonra ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n \u2022 Genellikle 7-10 g\u00fcn<\/strong> i\u00e7inde kaybolur. \u0130ki haftaya kadar<\/strong> uzamas\u0131 normal kabul edilebilir.<\/p>\n \u2022 Premat\u00fcre bebeklerde sar\u0131l\u0131k 4-5. g\u00fcnde<\/strong> belli olup daha \u015fiddetli g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n \u2022 Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131n<\/strong> bir durumdur.<\/p>\n \u2022 Normal do\u011fum haftas\u0131nda d\u00fcnyaya gelen 10 bebe\u011fin yakla\u015f\u0131k 6\u2019s\u0131nda, 38. gebelik haftas\u0131ndan \u00f6nce do\u011fan (premat\u00fcre bebek) 10 bebe\u011fin ise yakla\u015f\u0131k 8\u2019inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/strong><\/p>\n \u2022 Sar\u0131l\u0131k esnas\u0131nda bebe\u011fin cildi ve g\u00f6zleri sar\u0131 renk al\u0131r. Ancak bebekteki renk de\u011fi\u015fimine bakarak sar\u0131l\u0131k tan\u0131s\u0131 koymak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir doktor \u00f6zel \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda bebe\u011fi inceleyerek bu tan\u0131y\u0131 koyabilir.<\/p>\n \u2022 Doktorlar her ko\u015fulda bilirubin seviyesine bakmak \u00fczere bebekten kan al\u0131nmas\u0131n\u0131<\/strong> ister. Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan bilirubin<\/strong>, kandan bulunan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin (eritrosit) y\u0131k\u0131lmas\u0131yla olu\u015fan bir maddedir.<\/p>\n B\u0130l\u0130rub\u0130n normal \u015fartlarda karac\u0130\u011ferde \u0130\u015flenerek v\u00fccuttan at\u0131lacak hale gel\u0130r.<\/p><\/blockquote>\n Bebek anne karn\u0131nda oksijeni d\u00fc\u015f\u00fck bir ortamda ya\u015far ve oksijeni dokulara g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in daha y\u00fcksek oranda hemoglobine ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla bebek do\u011fdu\u011funda hemoglobin seviyesi y\u00fcksektir.<\/p>\n Do\u011fum sonras\u0131 atmosfer havas\u0131ndaki y\u00fcksek oksijen oran\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fan bebe\u011fin art\u0131k y\u00fcksek miktarda hemoglobine ihtiyac\u0131 kalmaz.<\/p>\n Hemoglobin y\u0131k\u0131l\u0131r ve ortaya fazla miktarda bilirubin \u00e7\u0131kar.<\/strong><\/p>\n Ne var ki bebe\u011fin karaci\u011fer fonksiyonlar\u0131 hen\u00fcz tam geli\u015fmedi\u011fi i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan fazla miktarda bilirubin ayn\u0131 h\u0131zda karaci\u011ferden ba\u011f\u0131rsaklara at\u0131lamayabilir.<\/p>\n Bilirubin kanda birikir ve ortaya sar\u0131l\u0131k \u00e7\u0131kar.<\/p>\n \u2022 Bilirubinin kandan at\u0131labilmesi i\u00e7in bebe\u011fin karaci\u011ferinin belli bir olgunlu\u011fa eri\u015fmesi gerekir.<\/p>\n Yenido\u011fan bebe\u011fin karaci\u011fer fonksiyonlar\u0131 hen\u00fcz tam geli\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n Bilirubini bir yeti\u015fkin karaci\u011feri kadar iyi atamaz.<\/p>\n Karaci\u011fer fonksiyonlar\u0131n\u0131n geli\u015febilmesi i\u00e7in bebe\u011fin do\u011fumdan sonra birka\u00e7 g\u00fcne ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n \u2022 Yeni do\u011fmu\u015f bebe\u011fin kan\u0131nda bulunmas\u0131 gereken bilirubin miktar\u0131 yakla\u015f\u0131k 1-2 mg\/dl\u2019dir.<\/strong><\/p>\n \u2022 Kandaki bilirubin miktar\u0131 5 mg\/dl\u2019yi<\/strong> a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda sar\u0131l\u0131k fark edilir ve ilk olarak g\u00f6z aklar\u0131 sararmaya ba\u015flar.<\/p>\n \u2022 Bilirubin 5-8 mg\/dl<\/strong> oldu\u011funda sar\u0131l\u0131k ba\u015f ile boyun aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n \u2022 8-10 mg\/dl<\/strong> oldu\u011funda g\u00f6vdenin \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n \u2022 10-13 mg\/dl<\/strong> oldu\u011funda g\u00f6vdenin alt k\u0131s\u0131mlar\u0131nda g\u00f6zlenir.<\/p>\n \u2022 13-16 mg\/dl\u2019<\/strong>de kol ve bacaklarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n \u2022 El ve ayaklara kadar inen sar\u0131l\u0131kta bilirubin de\u011feri yakla\u015f\u0131k 20 mg\/dl<\/strong>\u2019dir. Sar\u0131l\u0131k ve bilirubin aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki maddelere g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n \u2022 Bilirubin<\/strong> cildin sar\u0131ya d\u00f6nmesine yol a\u00e7an bir pigment. Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni y\u00fcksek seviyelerdeki bilirubin\u2019dir (hiperbilir\u00fcbinemi).<\/p>\n Bilirubin, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlayan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin par\u00e7alanmas\u0131 sonras\u0131nda do\u011fal olarak ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Yenido\u011fan bebekler yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha fazla bilirubin \u00fcretir.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam\u0131n ilk g\u00fcnlerinde k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin y\u0131k\u0131m\u0131 daha h\u0131zl\u0131d\u0131r ve ortaya daha \u00e7ok miktarda bilirubin \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Normal \u015fartlarda karaci\u011fer bilirubini kan dola\u015f\u0131m\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131r ve ba\u011f\u0131rsak yoluna g\u00f6nderir.<\/p>\n Ancak yenido\u011fan bebe\u011fin hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f karaci\u011feri genellikle bu i\u015flemi yeterince h\u0131zl\u0131 yapabilecek kapasitede de\u011fildir. Ve bilirubin fazlas\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Bebe\u011fin karaci\u011ferinin bu i\u015flemi daha rahat yapabilmesi i\u00e7in birka\u00e7 g\u00fcn daha zamana ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Bu \u015fartlarda olu\u015fan sar\u0131l\u0131\u011fa fizyolojik sar\u0131l\u0131k<\/strong> denir. Ve genellikle do\u011fumun ard\u0131ndan 2. ya da 3. g\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fir. Yenido\u011fanlarda bu duruma s\u0131k rastlan\u0131r.<\/p>\n Ancak yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda ba\u015fka nedenler de yatabilir.<\/p>\n Genellikle,<\/p>\n Bebek patolojik sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda yatan nedenler bak\u0131m\u0131ndan incelemeye al\u0131n\u0131r.<\/p>\n Mayo Klinik<\/a> uzmanlar\u0131na g\u00f6re patolojik yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131na neden olabilecek hastal\u0131klar ya da sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n \u2022 \u0130\u00e7 kanama (hemoraji)<\/p>\n \u2022 Bebe\u011fin kan\u0131nda enfeksiyon olmas\u0131 (sepsis)<\/p>\n \u2022 Ba\u015fka viral ya da bakteriyel enfeksiyonlar<\/p>\n \u2022 Annenin kan\u0131 ile bebe\u011fin kan\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131k:<\/strong> Rh uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 sar\u0131l\u0131k Rh negarif bir anne ve Rh pozitif bir bebek oldu\u011funda olu\u015fur.<\/p>\n ABO uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ise anne 0, bebek A, B ya da AB kan grubundan oldu\u011fu zaman ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n Anne v\u00fccudu, bebekte k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin par\u00e7alanmas\u0131na neden olan antikorlar \u00fcretir ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bebe\u011fin kan\u0131nda bilirubin seviyesi y\u00fckselir.<\/p>\n \u2022 Karaci\u011fer i\u015flev bozuklu\u011fu:<\/strong> Bebe\u011fin karaci\u011feri hepatit ya da kistik fibroz gibi bir hastal\u0131k nedeniyle i\u015flevlerini tam yerine getiremez.<\/p>\n \u2022 Enzim eksiklikleri<\/p>\n \u2022 Safra yollar\u0131ndaki geli\u015fim kusurlar\u0131<\/p>\n \u2022 Bebe\u011fin k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinde (alyuvarlar) \u015fekil ve i\u015flev anomalileri:<\/strong> Baz\u0131 bebeklerde k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin say\u0131s\u0131 \u00e7ok fazlad\u0131r. Bu duruma daha \u00e7ok normal do\u011fum haftas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce d\u00fcnyaya gelen bebeklerde rastlanabilir.<\/p>\n \u2022 \u0130drar yolu enfeksiyonu<\/p>\n \u2022 Do\u011fum esnas\u0131ndaki zorlanmaya ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen ezik, \u00e7\u00fcr\u00fck gibi durumlar<\/p>\n Baz\u0131 bebeklerin sar\u0131l\u0131k olma riski di\u011ferlerine g\u00f6re daha fazlad\u0131r.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da Healthline<\/a> uzmanlar\u0131na g\u00f6re yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair risk fakt\u00f6rlerini bulacaks\u0131n\u0131z:<\/p>\n \u2022 Premat\u00fcre bebekler:<\/strong> 37. gebelik haftas\u0131ndan \u00f6nce do\u011fan premat\u00fcre bebeklerin karaci\u011ferlerinin geli\u015fimi daha az olabilir. Bu durum yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 riskini art\u0131r\u0131r. Premat\u00fcre bebeklerle ilgili daha detayl\u0131 bilgiye buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n \u2022 Anne s\u00fct\u00fcyle beslenen bebekler (daha do\u011frusu iyi ememeyen bebekler):<\/strong> Bebe\u011finizi anne s\u00fct\u00fcyle besliyorsan\u0131z, ilk haftalarda her ac\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda emzirin.<\/p>\n \u00c7o\u011fu yenido\u011fan her 2-3 saatte emmek ister (g\u00fcn i\u00e7inde 8-12 kez). Bu s\u0131kl\u0131kta emmek bebe\u011fin bilirubin seviyesinin d\u00fc\u015fmesini sa\u011flar.<\/p>\n Bebe\u011finizi emzirmek konusunda sorun ya\u015f\u0131yorsan\u0131z mutlaka bir emzirme dan\u0131\u015fman\u0131ndan ya da bir bebek hem\u015firesinden yard\u0131m al\u0131n.<\/p>\n Bebek Emzirme<\/a> yaz\u0131m\u0131z bu konuda iyi bir kaynak, okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederiz.<\/p>\n \u2022 Kan grubu annesinin kan grubuyla uyu\u015fmayan bebekler:<\/strong> Annenin kan grubu bebe\u011fin kan grubundan farkl\u0131ysa, bebek plasenta yoluyla anneden antikorlar alabilir ve bu da k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin h\u0131zla par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bilirubin seviyelerinde ani bir art\u0131\u015f olur ve sar\u0131l\u0131k riski ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n \u2022 Do\u011fum s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan zorluk:<\/strong> Zorlu do\u011fum s\u0131ras\u0131nda bebek \u00e7\u00fcr\u00fck, ezik gibi zararlar g\u00f6rebilir. Bu da daha fazla miktarda k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin y\u0131k\u0131m\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fi i\u00e7in bilirubin seviyesi artabilir.<\/p>\n Bilirubin herkesin kan\u0131nda bulunur. Bilirubin k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinden (alyuvarlar) gelir. Karaci\u011fer yoluyla da v\u00fccuttan at\u0131l\u0131r.<\/p>\n Gebelik s\u0131ras\u0131nda annenin karaci\u011feri bu g\u00f6revi bebek i\u00e7in yapar.<\/p>\n Do\u011fumdan hemen sonrak\u0130 g\u00fcnlerde bebekler\u0130n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yen\u0130do\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131n neden\u0130 hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f karac\u0130\u011fer fonks\u0130yonlar\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n Bebe\u011fin karaci\u011fer bilirubini bebe\u011fin sisteminden kolayl\u0131kla atamaz. Karaci\u011ferin geli\u015fmek i\u00e7in birka\u00e7 g\u00fcne daha ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 yenido\u011fan bebek i\u00e7in sar\u0131l\u0131k riski ta\u015f\u0131yabilir.<\/p>\n \u2022 Premat\u00fcre do\u011fum Do\u011fumdan sonra yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 taramas\u0131 hakk\u0131nda T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/a> Peki yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 taramas\u0131 nas\u0131l yap\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n \u2022 Kan testi:<\/strong> Kandaki bilirubin seviyesini \u00f6l\u00e7menin en iyi yoludur. Bebe\u011fin topu\u011fundan al\u0131nan kan \u00f6rne\u011fine bak\u0131l\u0131r.<\/p>\n \u2022 Fiziksel tarama:<\/strong> \u00c7ocuk doktoru bebe\u011fi fiziksel olarak muayene eder, varsa sar\u0131l\u0131k belirtilerini de\u011ferlendirir.<\/p>\n \u00d6zel \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda bebe\u011fin cildinin rengine bakar. Deriye parmak bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan renk sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetinin g\u00f6stergesi olabilir.<\/p>\n Bebeklerin do\u011fumdan sonraki 3-5 g\u00fcn i\u00e7inde<\/strong> sar\u0131l\u0131k i\u00e7in tekrar kontrol edilmeleri gerekir. Bu zaman zarf\u0131nda bilirubin seviyesi en y\u00fcksek de\u011ferlerine ula\u015f\u0131r.<\/p>\n Bebek do\u011fumdan sonra 72 saat dolmadan hastaneden \u00e7\u0131kt\u0131ysa<\/strong>, sar\u0131l\u0131k kontrol\u00fc i\u00e7in tekrar hastaneye g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi gerekir.<\/p>\n \u00d6NEML\u0130 NOT:<\/strong> Unutmay\u0131n, en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sar\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fc olan fizyolojik sar\u0131l\u0131k genellikle do\u011fumdan 2-3 g\u00fcn sonra g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 7-10 g\u00fcn i\u00e7inde de kaybolur. Sar\u0131l\u0131k en son g\u00f6z aklar\u0131ndan gider.<\/p>\n Premat\u00fcre bebeklerde sar\u0131l\u0131k daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve \u015fiddeti de daha fazlad\u0131r. Do\u011fumdan sonra 4-5. g\u00fcnde belli olur.<\/p>\n Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n en temel belirtileri cildin ve g\u00f6z aklar\u0131n\u0131n sar\u0131ya d\u00f6nmesidir. Bu durum genellikle do\u011fumdan sonraki 2 ila 4. g\u00fcnde olur.<\/p>\n Ancak bir doktor, cildinin ve g\u00f6zlerinin rengine bakarak bebe\u011fin sar\u0131l\u0131k oldu\u011funa dair bir te\u015fhiste bulunabilir.<\/p>\n Doktorlar bununla da yetinmez ve kandaki bilirubin seviyesini bilmek isterler. Bunun i\u00e7in de bebekten kan al\u0131n\u0131r ve kandaki bilirubin de\u011ferine bak\u0131l\u0131r.<\/p>\n Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n di\u011fer belirtileri ise \u015funlard\u0131r: Doktorlar yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 genellikle bebe\u011fin cildini g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ya da beyaz \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda inceleyerek te\u015fhis edebilir.<\/strong><\/p>\n Ancak bu bilirubin seviyesini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in yeterli bir y\u00f6ntem de\u011fildir.<\/p>\n Doktorlar bir tedavi plan\u0131 olu\u015fturmak \u00fczere bebe\u011fin kan\u0131ndaki bilirubin seviyesini bilmek ister.<\/p>\n Bunun i\u00e7in, Doktor bebekte sar\u0131l\u0131\u011f\u0131na neden olan \u00f6zel bir etkenden \u015f\u00fcphe duyarsa, baz\u0131 ba\u015fka testlere de ihtiya\u00e7 duyabilir.<\/p>\n \u2022 Enfeksiyon bak\u0131m\u0131ndan incelenmek \u00fczere idrar \u00f6rne\u011fi, Bir bebek sar\u0131l\u0131k oldu\u011funda ilk olarak y\u00fcz\u00fc sarar\u0131r. Daha sonra bu sar\u0131l\u0131k hali g\u00f6zlerin ak\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs, kar\u0131n b\u00f6lgesi, kollar ve bacaklara do\u011fru bir seyir izler.<\/p>\n Uzmanlar sar\u0131l\u0131k muayenesini g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ya da beyaz \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda yaparlar. Deriye parmak bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan renk, sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti hakk\u0131nda fikir verir.<\/p>\n Diyelim ki do\u011fumdan sonra t\u00fcm kontrolleriniz yap\u0131ld\u0131 ve hastaneden taburcu edildiniz. Evdesiniz. A\u015fa\u011f\u0131daki belirtiler bebe\u011finizde olu\u015fursa hemen doktorunuza veya en yak\u0131n sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ula\u015f\u0131n.<\/p>\n \u2022 Bebek \u00e7ok sar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, Yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetine ve altta yatan nedenlere ba\u011fl\u0131 olarak temelde iki t\u00fcre ayr\u0131l\u0131r: Fizyolojik ve patolojik sar\u0131l\u0131klar.<\/strong><\/p>\n Ancak premat\u00fcre sar\u0131l\u0131k, emzirme sar\u0131l\u0131\u011f\u0131, anne s\u00fct\u00fc sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mlar\u0131 da vard\u0131r ve bunlar da fizyolojik sar\u0131l\u0131k grubuna girerler.<\/p>\n \u2022 Fizyolojik sar\u0131l\u0131k:<\/strong> En s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sar\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Do\u011fumdan sonraki 2-3 g\u00fcn i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Anne karn\u0131ndaki bebekte olu\u015fan bilirubin, plasenta yoluyla anneye ge\u00e7er ve annenin karn\u0131nda i\u015flenir. Bebek bu bilirubinden zarar g\u00f6rmez.<\/p>\n Bebek do\u011fdu\u011funda kan\u0131ndaki bilirubin d\u00fczeyi yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 1-2 mg\u2019d\u0131r. Do\u011fumdan sonra bebe\u011fin kan\u0131ndaki bilirubin seviyesi artmaya ba\u015flar.<\/p>\n Bebe\u011fin karaci\u011feri hen\u00fcz bu bilirubini sistemden atacak kadar olgunla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Bebe\u011fin kan\u0131nda ge\u00e7ici olarak olu\u015fan bu y\u00fcksek bilirubin seviyesine fizyolojik sar\u0131l\u0131k<\/strong> denir.<\/p>\n Mutlaka \u00e7ocuk doktoru taraf\u0131ndan takip edilen fizyolojik sar\u0131l\u0131k, genellikle hi\u00e7bir tedaviye gerek duyulmadan yakla\u015f\u0131k 7-10 g\u00fcn i\u00e7inde kendili\u011finden ge\u00e7er.<\/p>\n Bebe\u011fin s\u0131k aral\u0131klarla beslenmesi bilirubinin v\u00fccuttan at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n \u2022 Premat\u00fcre bebek sar\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Premat\u00fcre bebeklerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 80\u2019inde fizyolojik sar\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n Premat\u00fcre do\u011fan bebeklerin karaci\u011feri normal do\u011fum zaman\u0131nda d\u00fcnyaya gelenlere g\u00f6re daha az geli\u015fmi\u015ftir. Bu durum erken do\u011fan bebekleri yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z hale getirir.<\/p>\n Sar\u0131l\u0131k premat\u00fcre bebeklerde biraz daha \u015fiddetli ve s\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir. Yakla\u015f\u0131k 2-3 hafta gibi bir s\u00fcrede ge\u00e7ebilir.<\/p>\n \u2022 Emzirme sar\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Bebeklerin \u00f6zellikle ilk 6 ay anne s\u00fct\u00fc almas\u0131n\u0131 desteklerken bu da nereden \u00e7\u0131kt\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n Anne s\u00fct\u00fc sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 bebek yeteri kadar beslenemedi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar. S\u00fct\u00fcn i\u00e7eri\u011fiyle de\u011fil, bebe\u011fin ald\u0131\u011f\u0131 miktar\u0131n yetersizli\u011fiyle<\/strong> ilgilidir.<\/p>\n Bebe\u011fin teni ve g\u00f6z aklar\u0131 sar\u0131 renk al\u0131rken kilo kayb\u0131 da olur. Emzirme sar\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok s\u0131k rastlanmaz. Anneye verilecek emzirme e\u011fitimleri ve bebe\u011fi s\u0131k emzirme d\u00fczeninin oturtulmas\u0131yla kendili\u011finden ge\u00e7er.<\/p>\n Emzirme sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 da fizyolojik sar\u0131l\u0131klar aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n \u2022 Anne s\u00fct\u00fc sar\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Bu, emzirme sar\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 bir durum. Y\u00fczde 1-2 gibi bir oranla<\/strong> nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n Anne s\u00fct\u00fc sar\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bilirubin seviyesindeki art\u0131\u015f anne s\u00fct\u00fcndeki baz\u0131 maddeler nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Annenin s\u00fct\u00fcndeki bir biyokimyasal enzim bebe\u011fin karaci\u011ferinin bilirubini atmas\u0131n\u0131 engeller. Do\u011fumdan sonra 3-5 g\u00fcn i\u00e7erisinde ba\u015flar. Genellikle 3-12 hafta aral\u0131\u011f\u0131nda kendili\u011finden ge\u00e7er.<\/p>\n Bebekte kilo kayb\u0131 olmaz.<\/p>\n Di\u011fer t\u00fcm sar\u0131l\u0131k t\u00fcrlerinde oldu\u011fu gibi doktor takibini gerektirir. \u2022 Patolojik sar\u0131l\u0131k:<\/strong> Fizyolojik sar\u0131l\u0131k tan\u0131m\u0131na uymayan t\u00fcm sar\u0131l\u0131klar patolojik kabul edilir. Patolojik sar\u0131l\u0131k do\u011fumdan sonraki ilk 24 saatte ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Normal do\u011fum zaman\u0131nda do\u011fan bebeklerde 2 haftadan, premat\u00fcre do\u011fan bebeklerde ise 3 haftadan uzun s\u00fcren sar\u0131l\u0131klar da uzam\u0131\u015f sar\u0131l\u0131klar olarak de\u011ferlendirilir ve patolojik a\u00e7\u0131dan incelenir.<\/p>\n Patolojik sar\u0131l\u0131klar hastanede tedavi gerektirebilir. Erken te\u015fhis ve tedavi kal\u0131c\u0131 etkilerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/a> verilerine g\u00f6re yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 genellikle ge\u00e7ici bir durum olsa da do\u011fum sonras\u0131 ilk hafta i\u00e7inde hastaneye yat\u0131\u015flar\u0131n en s\u0131k nedenini olu\u015fturur.<\/p>\n Total bilirubin de\u011ferleri 5 mg\/dl<\/strong>\u2019nin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kan her bebek sar\u0131l\u0131k tan\u0131s\u0131 al\u0131r.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da bilirubin de\u011ferlerini ve bebe\u011fin cildi \u00fczerindeki etkilerini bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n \u2022 Bilirubin oran\u0131 5 ile 8 mg\/dl aras\u0131nda ise ba\u015f ve boyun b\u00f6lgesi sarar\u0131r.[cmtoc_table_of_contents]<\/code><\/p>\nYenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Nedir?<\/h2>\n
\n\u2022 Total bilirubin de\u011ferleri 5 mg\/dl\u2019nin<\/strong> \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kan her bebek sar\u0131l\u0131k<\/strong> tan\u0131s\u0131 al\u0131r.
\n\u2022 Mayo Klinik<\/a> uzmanlar\u0131na g\u00f6re 35. do\u011fum haftas\u0131 ile normal do\u011fum haftas\u0131<\/strong> aras\u0131nda do\u011fan bebeklerin genellikle sar\u0131l\u0131k tedavisine ihtiyac\u0131 olmaz, sar\u0131l\u0131k kendili\u011finden ge\u00e7er. Bu t\u00fcr sar\u0131l\u0131\u011fa fizyolojik sar\u0131l\u0131k<\/strong> denir.
\n\u2022 Nadiren kandaki bilirubinin \u00e7ok y\u00fcksek seviyelere \u00e7\u0131kmas\u0131 yenido\u011fan bebekte beyin hasar\u0131 riski gibi ciddi sonu\u00e7lar yaratabilir. \u015eiddetli ge\u00e7en sar\u0131l\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131nda erken te\u015fhis ve tedavi \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\nBilirubin Nedir?<\/h2>\n
\nBu de\u011ferlere klinik \u00f6l\u00e7\u00fcmler sonucu ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\nSar\u0131l\u0131k ve Bilirubin<\/h2>\n
\n\u2022 Sar\u0131l\u0131k<\/strong> kandaki bilirubin seviyesinin y\u00fckselmesini ve cildin sar\u0131ya d\u00f6nmesini ifade eder.
\n\u2022 Bilirubin k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin<\/strong> normal s\u00fcrecinde par\u00e7alanmas\u0131yla<\/strong> ortaya \u00e7\u0131kar.
\n\u2022 Normal \u015fartlarda karaci\u011fer bilirubini atar.<\/strong> Ancak yenido\u011fan bir bebe\u011fin karaci\u011fer fonksiyonlar\u0131 hen\u00fcz tam olgunla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u2022 Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan yenido\u011fan sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 vakalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc fizyolojiktir<\/strong> ve hafif ge\u00e7er.
\n\u2022 Beden i\u00e7in risk yaratan bilirubin seviyesi yakla\u015f\u0131k 20<\/strong>\u2019dir. Bu seviyeye nadiren rastlan\u0131r.
\n\u2022 Y\u00fcksek seviyelerde bilirubinin varl\u0131\u011f\u0131 tedavi gerektirir.<\/p>\nYenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Neden Olur?<\/h2>\n
\n
PATOLOJ\u0130K YEN\u0130DO\u011eAN SARILI\u011eINA NEDEN SA\u011eLIK KO\u015eULLARI<\/strong><\/h4>\n
Yenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Riski Kimlerde Daha Fazlad\u0131r?<\/h2>\n
Yenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Neden Bu Kadar S\u0131k G\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/h2>\n
Bebe\u011fim Yenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Riskli Bir Bebek mi?<\/h2>\n
\n\u2022 Beslenme sorunu ya\u015famak, iyi ememek
\n\u2022 Annenin kan\u0131 ile uyu\u015fmazl\u0131k
\n\u2022 Zor do\u011fum ko\u015fullar\u0131 nedeniyle olu\u015fabilecek darbe, \u00e7\u00fcr\u00fck, ezilme (\u00f6zellikle ba\u015f b\u00f6lgesinde)
\n\u2022 Annede hamileli\u011fe ba\u011fl\u0131 diyabet ya da tiroid rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131
\n\u2022 D\u0131\u015fk\u0131n\u0131n beyaz, idrar\u0131n koyu renkli olmas\u0131
\n\u2022 B\u00fcy\u00fck karde\u015flerin bebeklik d\u00f6nemlerinde \u015fiddetli sar\u0131l\u0131k ge\u00e7irmi\u015f olmas\u0131<\/p>\nDo\u011fumdan Sonra Yenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Taramas\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<\/h2>\n
\nve Amerikan Pediatri Akademisi<\/a>\u2019nin \u00f6nerisi, bebek ve anne hen\u00fcz hastanedeyken bebe\u011fin sar\u0131l\u0131k kontrol\u00fcnden ge\u00e7irilmesi y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\nYenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Nas\u0131l Anla\u015f\u0131l\u0131r?<\/h2>\n
\n<\/strong>
\n\u2022 D\u0131\u015fk\u0131n\u0131n beyaz, idrar\u0131n koyu renkli olmas\u0131
\n\u2022 Bebe\u011fin uykuya dalmakta ya da uykudan uyanmakta zorluk \u00e7ekmesi
\n\u2022 Emmede g\u00fc\u00e7l\u00fck
\n\u2022 Huzursuzluk<\/p>\nYenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Nas\u0131l Te\u015fhis Edilir?<\/h2>\n
\n\u2022 Bebekten kan al\u0131n\u0131r ve laboratuar ortam\u0131nda kandaki bilirubin seviyesine bak\u0131l\u0131r.<\/p>\n\u0130LER\u0130 TESTLER<\/strong><\/h4>\n
\n\u2022 K\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin say\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in tam kan say\u0131m\u0131,
\n\u2022 Yeni olu\u015fan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin normal olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in gen\u00e7 alyuvar (retik\u00fclosit) say\u0131m\u0131,
\n\u2022 Anne ve bebe\u011fin kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in kan grubu testi,
\n\u2022 Karaci\u011fer fonksiyon testi,
\n\u2022 Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin bebe\u011fin k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerine sald\u0131r\u0131p sald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in Coomb\u2019s testi doktorun isteyebilece\u011fi testlerdendir.<\/p>\nYenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 Belirtileri Nelerdir?<\/h2>\n
\n\u2022 Uykuya dalam\u0131yor ya da uykudan uyanam\u0131yorsa,
\n\u2022 Emmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyorsa,
\n\u2022 \u00c7ok huzursuzsa,
\n\u2022 Bezi \u00e7ok s\u0131k kirlenmiyorsa,
\n\u2022 D\u0131\u015fk\u0131s\u0131 beyaz, idrar\u0131 koyu renkte ise bebe\u011finizin sa\u011fl\u0131k kontrollerini yapt\u0131rmak i\u00e7in vakit kaybetmeyin.<\/p>\nYenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrleri Nelerdir?<\/h2>\n
\nGenellikle patolojik sar\u0131l\u0131k d\u00fczeyine ula\u015fmaz ve fizyolojik sar\u0131l\u0131klar grubunda yer al\u0131r.<\/p>\n\n
Yenido\u011fan Sar\u0131l\u0131\u011f\u0131 De\u011ferleri<\/h2>\n
\n\u2022 Bilirubin oran\u0131 8 ile 10 mg\/dl aras\u0131nda ise g\u00f6vdenin \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fc sarar\u0131r.
\n\u2022 Bilirubin 10 ile 13 mg\/dl aras\u0131nda ise g\u00f6vdenin alt k\u0131sm\u0131 sarar\u0131r.
\n\u2022 Bilirubin oran\u0131 13 ile 16 mg\/dl aras\u0131nda ise kol ve bacaklar sarar\u0131r.
\n\u2022 Bilirubin oran\u0131 20 mg\/dl civar\u0131nda ise eller ve ayaklar sarar\u0131r.<\/p>\n